Տիեզերքին սիրահարված

Ֆիլմը Անանիա Շիրակացու և իր ձեռագրերի մասին է: Անանիա Շիրակացին ծնվել է 610-630 թվականին և մահացել է 680-ականներին: Նրա ծննդավայրը Շիրակի մարզի Անեանք գյուղն է: Փոքր ժամանակվանից նա հետաքրքրվել է գիտություններով: Այն ժամանակվա Հայաստանում չէին տալիս այնքան գիտելիք, որքան հարկավոր էր այդպիդի գիտնական դառնալու համար: Անանիան սկսեց ուսուցիչ որոնել: Նա գնաց շատ ուսուցիչների մոտ, բայց նրանց գիտելիքները բավական չէին Շիրակացու համար և նա որոշեց գնալ մայրաքաղաք: Բայց մայրաքաղաք չհասած նա լսեց Տրապիզոնում ապրող Դյութիկոս անունով մի գիտնականի մասին, որը լի էր իր իմաստությամբ և ուներ շատ գրքեր: Անանիան ուղևորվեց Տրապիզոն: Դյութիկոսը նրան շատ ջերմ ընդունեց և համաձայնեց ուսանել նրան: Դյութիկոսը սիրում էր նրան իր որդու պես: Ութ տարի նա սովորեց Դյութիկոսի մոտ, սովորեց աշխարհագրություն, մաթեմատիկա, աստղագիտություն, տոմարագիտություն: Մի նամակ վերջ տվեց Շիրակացու ուսմանը: Այդ նամակը հայոց կաթողիկոս Անաստասից էր: Հայոց եկեղեցին նրա կարիքը ուներ: Անանիան չկարողացավ մերժել և ուղևորվեց Հայաստան: Անաստասը կանչել էր Շիրակացուն, որովհետև արևմտյան և հայ առաքելական եկեղեցիները չէին կարողանում ընդհանուր հայտարարի գալ Զատկի տոնի օրվա համար: Անաստասը որոշել կանչել Անանիային՝մտածելով, որ նա կարող է պարզություն գցել այդ հարցի վրա: Անաստասը ճիշտ էր, Շիրակացին գրեց իր Զատկական ճառը: Իր գիտելիքները հայ երիտասարդներին փոխանցելու համար Շիրակացին հիմնեց բարձրագույն դպրոց: Մինչ Շիրակացին դպրոցներում ուսուցանվում էին եռյակ գիտությունները՝քերականությունը, հռետորական արվեստը և տրամաբանությունը: Մինչդեռ Շիրակացին ուսուցանում էր քվադրիում գիտությունները՝համարողության արվեստը,երկրաչափությունը, երաժշտությունը և աստղագիտությունը: Անաստասը առաջարկեց գրի առնել Շիրակացուն իր գիտելիքները և ստեղծել ուսումնական ձեռնարկ: Մի տարի անց Անանիան հանձնեց նրար իր աշխատանքը, որը կոչվում էր «Քննիկոն»: «Քննիկոնի» մեջ շատ մեծ դեր էր խաղում տիեզերագիտություն բաժինը: Այն բաղկացած էր 10 գլուխներից: Անանիան ասել էր, որ երկրագունդը կլոր է, արեգակը մեծ է և լուսնից և երկրից, որ լուսինը չունի իր սեփական լույսը: Նա ճիշտ էր բացատրել արևի խավարումները, մակնթացությունը, տեղատվությունը: Այդ ժամանակ ձեռագրի ապագան, որոշում էր կաթողիկոսը: Անանիան համբերատարությամբ սպասեց մինչև կաթողիկոսը ամբողջովին ծանոթացավ ձեռագրի հետ և տվեց իր համաձայնությունը: Բայց Անաստաս կաթողիկոսը անժամանակ մահացավ, դա մեծ հարված էր Շիրակացուն: Նրա ձեռագրի բախտը մնաց օդում: Նոր կաթողիկոսը մերժեց նրա ահռելի աշխատանքը: Նրանք արգելքի տակ դրեցին Անանիա Շիրակացու «Քննիկոնը» և այդպես այն մնաց 4 դար: Անանիան ռիսկի դիմեց և ուղևորվեց Վենետիկ: Այնտեղ նրան լավ ընդունեցին և նա ցույց տվեց իրեն ալքիմիայի բնագավառում: Անանիան վայելում էր դքսի սերը և շատերի մոտ դա նախանձ էր առաջացնում: Նրանք ասում էին դքսին, որ Անանիան կարող է պատմել իր գաղտնիքները ուրիշներին, այդպիսով համոզելով դքսին սպանել Շիրակացուն: Անանիան արդել ընկերներ էր ձեռք բերել պալատում և նրանցից մեկը՝հավանաբար դքսուհին զգուշացրեց Շիրակացուն դքսի մտադրության մասին: Շիրակացին հոգնել էր փախչելուց և նա որոշեց մնալ: Այդ գիշեր Շիրակացին գնաց դքսի մոտ և ասաց, որ ինքը հասկանում է դքսի անհանգստությունը: Նա խոստացավ, որ կասի մետաղից ոսկի ստանալու գաղտնիքը, եթե դուքսը չփորձի ազատվել իրենից: «Քննիկոնի» մասին խոսք գնաց 11-րդ դարում Գրիգոր մագիստրոսի կողմից: Վանքի հնացած գրքերի մեջ Գրիգոր մագիստրոսը գտավ մի մեծածավալ գիրք: Դա հենց այն «Քննիկոնն» էր, որ կորուստյալ էր համարվում շատ տարիներ: Գրիգոր մագիստրոսը, որոշեց փորձարկել այն իր իսկ ճեմարանու: Արդյունքները ապշեցուցիչ էին: Գրիգոր մագիստրոսը նամակ գրեց հայոց կաթողիկոսին, խնդրելով թույլ տալ օգտագործել «Քննիկոնը», որտեղ Շիրակացին գրի էր առել իր ամբողջ գիտելիքները: Կաթողիկոսը անիաստ համարեց հանդիմանել մագիստրոսին և «Քննիկոնը» սկսեց կիրառվել:

Advertisements

Մեր ցավը: Հովհաննես Թումանյան: Հոդվածի վերլուծություն

tumanyanՀիմա շատ մարդիկ կարելի է ասել չեն չանաչում իրենց ազգը: Շատ քչերը գիտեն մեր հայկական պարերը, երգերը, մեր գրողներին, մեր լեզուն: Հիմա մեր խոսակցական լեզվում շատ-շատ են ռուսական բառերը և մենք օգտագործում ենք ռուսերեն բառերը մեր՝ հայերենի փոխարեն: Ի դեպ ասեմ մեր լեզուն շատ քչերից է, որտեղ թարգմանվել են օրինակ՝ համակարգիչ և համացանց բառերը, շատ լեզուներում նրանք ուղղակի վերցվել են և չեն թարգմանվել: Շատերը գովում են մեր հայ գրողներին, ասում են տեսեք ինչ լավ գրողներ ունենք, բայց որ սկսես նրանցից հարցեր տալ, ոչ բոլորը կկարողանան պատասխանել: Ոչ բոլորը գիտեն մեր հայկական երգերը, որոնք գրվել են հարյուրամյակներ առաջ և մշակվել են: Մեր հայկական երգերը թողած լսում են ինչ-որ արասահմանյան երգեր: Հայկական պարերը՝ Յարխուշտան, Սղերդի քոչարին, Իշխանաց պարը և այլ հարյուրավոր պարեր, շատ քչերը գիտեն: Թումանյանը ասում է, որ մենք ասում ենք, թե մենք լավ չգիտենք մեր հարևան ժողովուրդներին այդ իսկ պատճառով էլ թյուրիմածություներ են առաջանում: Բայց մենք իրականում չգիտեն ինքներս մեզ:

 

Իմաստով կատակներ,պատմություններ Օշոյից

osho.jpg

Մի անգամ առյուծը եկավ վագրի մոտ և ասաց.

-Ո՞վ է տերը անտառում:

Վագրը ասաց

-Իհարկե, դուք՝ միակը, պարոն, դուք Արքա եք:

Հետո առյուծը գնաց արջի մոտ, բռնեց նրան և հարցրեց.

-Ո՞վ է պարոնը: Ո՞վ է տերը:

Արջը ասաց

-Իհարկե, դուք՝գազաների Արքան, պետք չէ հարցնել, դուք՝ տեր:

Իսկ հետո առյուծը գնաց փղի մոտ և հարցրեց նույն հարցը.

-Ո՞վ է այստեղ տերը:

Փիղը բռնեց առյուծին և շպրտեց նրան հիսուն ֆունտ այն կողմ: Առյուծը կպավ քարին, և լռիվ արյունոտ և կապտուկներով, թուլացած, կանգնեց և ասաց.

-Եթե դու չգիտես ճիշտ պատասխանը, դա դեռ պատճառ չէ  քեզ այսպես պահելու:

***

Երեք վիրաբույժ, հին ընկերներ, հանդիպեցին խնջույքի ժամանակ: Արևի տակ նստարանին նստելով, նրանք սկսեցին պարծենալ: Առաջինը ասաց.
-Ես ունեի մի հիվանանդ, ով կորցրել էր իր երկու ոտքերը պատերազմի ժամանակ: Ես նրան արհեստական ոտքեր պատրաստեցի, և դա հրաշք էր: Հիմա նա դարձել է աշխարհի ամենալավ վազողներից մեկը: Շատ հնարավոր է, որ նա կդառնա հաջորդ Օլիմպիական խաղերի հաղթող:
Մյուսը ասաց.
-Դա դեռ ի՞նչ է: Ես ունեի մի հիվանդ, ով ընկել էր երեսուներորդ հարկից՝ նրա մոտ դեմքը ջարդվել էր: Ես կատարեցի պլաստիկ վիրաբուժություն: Եվ ի՞նչ եք մտածում:Վերջերս ես տեսա թերթում, որ նա դարձել է աշխախարհի ամենագեղեցիկը:
Երրորդը համեստ մարդ էր: Մյուս երկուսը նայեցնին նրան և հարցրեցին.
-Իսկ դու ի՞նչ ես արել:Քո մոտ ի՞նչ նորություն կա:
-Ոչ մի հետաքրքիր բան,-ասաց նա,- և, բացի այդ, ինձ չի կարելի դրա մասին ոչ մեկին պատմել:
Գործընկերներին ավելի հետաքրքրեց: Եվ նրանք ասացին.
-Մենք բոլորս ընկերներ ենք, մենք կարողանում ենք գաղտնիքներ պահել: Դու կարող ես չանհանգստանալ, քո գաղտնիքը չի գաղտնազերծվի:
Եվ նա ասաց.
-Լավ, եթե դուք խոստանում եք լռել: Ինձ մոտ բերել են մի մարդ՝ ով ավտոմեքենային վթարի ժամանակ կորցրել է գլուխը: Ես կորցրել էի ինձ և չգիտեի ինչ անել: Ես վազեցի այգի, որպեսզի մտածեմ ինչ անեմ, և հանկարծակի տեսա կաղամբի թումբ: Չգտնելով ավելի լավ բան, ես տեղադրեցի կաղամբի թումբը գլխի տեղը: Եվ ի՞նչ եք մտածում: Այդ մարդը դարձավ նախագահ:

***

Փոքրիկ հինգ տարեկան տղային ուսուցիչը հարցրեց.

-Քո փոքրիկ քույրիկը արդեն սովորե՞լ է խոսել:

-Այո, սովորել է,-պատասխանեց տղան:-Մենք հիմա սովորեցնում ենք նրան լռել:

***

Մի անգամ, ժամը առավոտյան երեքին, Մուլլա Նասրեդինը զանգեց ծանոթ բարմենին և հարցրեց.

-Լսի, ե՞րբ են, վերջապես, բացելու բառը:

-Ինչ էլ ժամանակ ես գտել այդպիսի հարցեր տալու-զարմացավ բարմենը:- Դու մշտական հաճախորդ ես, և դու ինձինից լավ գիտես, որ մենք բացվում ենք առավոտյան ժամը իննին: Պարկիր քնելու և դիմացի մինչև իննը,-աջատեց հեռախոսը:

Տաս րոպե հետո Նասրեդինը նորից զանգեց և ասաց.

-Լսի, ախր ինձ շատ է պետք: Կարո՞ղ է,այնուամենայնիվ բացեք բարը:

Այստեղ բարմենը արդեն հոգնեց:

-Դու ընդհանրապես հասկանում ես, ի՞նչ ես անում-գոռաց նա հեռախոսին:-Ես քեզ ասեցի, իննից ոչ մի րոպե շուտ: Ու էլ մի զանգիր այստեղ:-և նորից անջատեց հեռախոսը:

Տասը րոպեից Նասրեդինը նորից զանգեց:

-Դու ի՞նչ է, գժվել ես:-ճչաց բարմենը:-Մինչև իննը ոչ մի խմիչք չի լինելու:

-Սպասի, մի անջատի հեռախոսը, դու չես հասկանում,-լացեց Նասրեդինը:-Ինձ փակել են սրահում, և ես չգիտեմ, ինչպես դուրս գալ այստեղից:

***

Մուլլա Նասրեդինը սովորեցնում էր իր փոքրիկ տղային, որը յոթ տարեկան էր, ինչպես մոտենալ աղջկան, ինչպես նրան հրավիրել պարելու, ինչ ասել և ինչ չասել, ինչպես նրան անել հաճոյախոսություններ, ինչպես համոզել նրան:

Տղան ինչ-որ տեղ գնաց, և կես ժամ հետո, վերադարձավ և պահանջեց.

-Հիմա սովորեցրու ինձ, ինչպես նրանից ազատվել:

Թարգմանեց՝Նազելի Տեր-Պետրոսյանը

Ռուսերեն տարբերակը տես այստեղ

Ավելորդը: Դերենիկ Դեմիրճյան

Без названия (1)Այս պատմությունը Հաճի աղայի մասին էր, ով՝ վաթսուն-յոթանասուն տարեկան վաճառական մի պապիկ է: Նա շատ մաքրասեր է, բայց երբ իմացել է, որ թուրքերը մոտենում են իրենց քաղաքին նա արագ արագ ցեղերի մեջով գնացել է իրենց տուն: Հաճի աղան շատ էր խառնվել, նա նույնիսկ սուրճ չէր խմում: Այդպիսով նա որոշեց իր ընտանիքի(նրա կինը, երկու երեխաները, նրանց կանայք և երեխաները) հետ միասին հեռանալ իրենց տնից: Նա ուներ նաև ադամալույծ քույր, որը ցանկանում էր օգնել նրան ընտանիքի կար ու ձևը իր վրա վերցնելով: Հաճի աղան, որոշել էր թողնել նրան և հեռանալ, ադամալույծը դեմ չէր: Կանայք և երեխաները լացում էին չէին ցանկանում նրան թողնել, չէին ցանկանում հեռանալ առանց նրա: Հաճի աղան նրան թողեց և հեռացավ իր ընտանիքի հետ:Հետո նա չէր կարողանում ներել իրեն: Նա գնում էր եկեղեցի, տեր-տեր էր կանչում, բայց մեկ է չէր կարում իրեն ներել:

Continue reading “Ավելորդը: Դերենիկ Դեմիրճյան”

Հեքիաթասացը: Սակի

saki1 (1).jpgՇոգ օր էր, երբ գնացով մի առանձին վագոնի մեջ գնում էին երկու փոքրիկ աղջիկներ և մեկ փոքրիկ տղա իրենց մորաքրոջ հետ, նույն վագոնում նրանց հետ նաև գնում էր մի ամուրի: Երեխաները շատ հետաքրքրասեր էին և անընդհատ հարցեր էին տալիս իրենց մորաքրոջը: Ամուրին ուշադիր հետևում էր կատարվող իրադարձություններին: Մորաքույրը ասաց երեխաններին մոտիկ գալ հեքիաթ լսելու համար: Ինչպես երևաց երեխաները այդքան էլ չէին սիրում մորաքրոջ պատմությունները, որովհետև նա պատմում էր անհետաքրքիր լավ վարքի մասին հեքիաթներ: Մեկ էլ այդ պահին ամուրին իր անկյունից ասաց, թե մորաքույրը ինչպես երևում է այդքան էլ լավ հեքիաթասաց չէ: Մորաքույրը վիրավորված ասաց, թե դուք պատմեք, եթե կարող եք: Ամուրին նույնպես պատմեց հեքիաթ լավ վարքի մասին, բայց այս անգամ մի քիչ ավելի հետաքրքիր: Այդ հեքիաթը Բերթա անունով մի աղջկա մասին էր, որը ուներ երեք մեդալ իր լավ պահվացքի համար: Այդ մեդալները նա կրում էր զգեստին և երբ նա քայլում էր նրանք շխշխկում էին: Հետո արքայազնը Բերթային հրավիրեց իր պուրակ, որտեղ ծաղիկների տեղը խոզեր էին ապրում: Մեկ էլ հայտնվեց գայլը, որը ցանկանում էր խոզ գողանալ, բայց կերավ Բերթային, գտնելով նրան զգեստի վրայի մեդալների զրնգոցով: Երեխանները ամուրիին նույնպես շատ հարցեր էին տալիս, բայց նա այնպես էր պատասխանում այդ հարցերին, որ մորաքրոջ բերանը բաց էր մնում: Մորքաքույրը ջղայնացավ ամուրիի վրա ասելով, թե նա փչացրեց իր երեխաների դաստիրակությունը, իսկ ամուրին պատասխանեց, որ նա գոն կարողացավ նրանց լուռ պահել տաս րոպե:Պատմվացքը հետաքրքիր էր, բայց ոչ այնքան ուսուցանող քան ժամանացային:Հեղինակի ասելիքը այն էր, որ ոչ ոք չի կարող իմանալ, թե ինչ է դուր գալիս մարդուն:Ես համամիտ եմ հեղինակի ասելիքի հետ: Պետք է դուրս գալ կարծրատիպերից:Բոլորին թվում է , թե երեխաներին դուր են գալիս բարի պատմություններ,լավ բաններ սովորեցնող, բայց կարող է նրանց դա դուր չի գալիս: Ամեն մարդ յուրահատուկ է և դու չես կարող իմանալ, թե նրան ինչ է դու գալսի, կամ ինչ դուր չի գալիս: Թեկուզ եթե դու նրան մանկությունից իմանաս:

Եթե դուք: Ուիթսոն Չերչիլ

cherchilՇները աշխույժ են առանց կոֆեինի: Վատ բաները չեն հիշում, միշտ հավատարիմ են մնում: Միշտ բարի են, եթե նույնիսկ մյուսները իրենց վատ են վերաբերվում: Ահա այդպես Ուիթսն Չերչիլը թվարկում էր շատ բաներ, որոնց ընդունակ են շները, բայց ընդունակ չեն մարդիկ: Դրանով նա ցանկանում է ասել, որ եթե մարդը կարողանա լինել բարի,աշխույժ և հավատարիմ, նա կհասնի իր շան զարգացվածության մակարդակին:Այս պատվածքի փոխաբերական իմաստն այն է, որ բնության մեջ այդ բոլոր արժեքները կան, բայց մարդը այնքան է հեռացել բնությունից, որ կորցրել է այդ արժեքները՝ ի տարբերություն կենդանիների: